Ensemble voor middeleeuwse muziek
play
pause
0:00/0:00
volume down
volume up
 
 

Het Hellums Paasspel

 

In dit kleine, ontroerende 12e -eeuwse paasspel wordt gezongen hoe de drie Maria’s ‘s morgens vroeg na de sabbat met reukwerk naar het graf lopen, terwijl ze zich afvragen wie de grafsteen weg zal rollen. Bij het graf aangekomen blijkt het graf al geopend te zijn, en de dode verdwenen; in een korte dialoog vertellen de engelen hen dat Christus is verrezen. Het 'Hellumse paasspel' is overgeleverd in een uniek, 12e-eeuws missaal, dat ooit in gebruik was in de St. Walfriduskerk van het Groningse Hellum.

De vier concerten in april 2020 met het Hellums Paasspel in Groningen, Hellum, Rhede (D) en het Orgelpark in Amsterdam zijn door de corona crisis helaas geannuleerd

De concerten in Hellum en Rhede (D) zijn inmiddels verplaatst naar april 2021

Nu wel verkrijgbaar:

CD Hellums Paasspel

 

Het Hellums Paasspel

Het 12de-eeuwse Hellumse missaal is één van de zeer bijzondere vroege handschriften uit de collectie Museum Catharijneconvent. Waar het geschreven is, Utrecht, Groningen of Münster, is nog onduidelijk. Opmerkelijk is dat in het Proprium Sanctorum, of Eigen der Heiligen (op 22 juni), drie gebeden zijn opgenomen tot de H. Walfridus, een heilige die eigenlijk alleen in het noorden van ons land, met name in Bedum, vereerd werd. Een klein detail in het handschrift verraadt iets van de geschiedenis van het boek. Een Latijnse inscriptie die zich laat vertalen als 'Folker, pastoor te Hellum maakt bekend ...' geeft aanleiding tot de gedachte dat het boek in de kerk van Hellum gebruikt is. Wellicht is het zelfs voor die kerk geschreven, want naast de kerk in Bedum is de kerk van Hellum de enige Walfriduskerk van ons land. Deze is gesticht aan het einde van de 11de of het begin van de 12de eeuw.
Bijzonder is het missaal ook vanwege een Paasspel dat is opgenomen in de tekst voor de zondag van Pasen (f. 45v). Beschreven wordt hoe men tijdens het spel in processie met wierookvaten naar het graf, een rustaltaar, ging en terugkwam met de eucharistische gaven, een linnen doek en een kruis dat driemaal, telkens hoger, werd opgeheven. Daarbij werd gezongen Christus Dominus surrexit, Christus de Heer is verrezen. Dit Paasspel is verwant aan een Duitse traditie, de zogenaamde Jüngerlauf, die in het bisdom Utrecht geen invloed schijnt te hebben gehad. Het missaal zou dus in het Groningse deel van het bisdom Münster geschreven kunnen zijn. Op het rechterblad is later een bewerking van de Paassequentie Victimae Paschali laudes toegevoegd op een notenbalk: Virginis Mariae laudes... (f. 46rb).

Lees het interessante artikel door Justin Kroezen over paasspelen, pelgrims en mysterieuze wandnissen in Groninger kerken. In dit artikel vindt u ook de transcriptie van het Hellums Paasspel door Ike de Loos

 

Super Librum

Vrouwenschola: Nancy Mayer (US), Marian van der Heide, Maria Bayley (Portugal), Sofia Pedro (Portugal), Alice Boccafogli (Italië). Jankees Braaksma bespeelt het door orgelbouwer Winold van der Putten gereconstrueerde middeleeuwse orgel, naar de afbeelding in het Rutland Psalter uit circa 1260, British Library MS add. 62925. Tomas Flegr (Tsjechië) bespeelt het middeleeuwse carillon, naar beschrijvingen van Theophilus (12e eeuw) gegoten door klokkengieter Simon Laudy
Regie: Ben Smit